6. Tổng quan
6.1. Nhu cầu thực tiễn
Ngữ pháp tiếng Pháp là nền tảng thiết yếu đối với sinh viên năm nhất khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp trường Đại học Ngoại Ngữ – ĐHQGHN, nhưng cũng là nội dung gây nhiều khó khăn. Trong quá trình học tiếng Pháp, đặc biệt ở giai đoạn đầu, sinh viên thường gặp khó khăn khi làm các bài tập viết lại câu với từ cho sẵn vì chưa nắm chắc các quy tắc ngữ pháp và khả năng vận dụng còn nhiều hạn chế. Thực tế tại khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp cho thấy nhiều sinh viên năm nhất mới chỉ dừng ở mức độ học thuộc công thức mà còn lúng túng khi áp dụng trong bài tập, chưa phát triển được ý thức tự nhận diện và suy luận ngữ pháp khi gặp tình huống mới. Các hoạt động nâng cao nhận thức ngữ pháp (grammar consciousness-raising activities) đã được nghiên cứu rộng rãi và chứng minh có hiệu quả trong việc giúp người học tự phát hiện quy tắc, tăng tính chủ động và khả năng áp dụng vào thực tế. Vì vậy, đề tài này được lựa chọn nhằm tìm hiểu hiệu quả của những hoạt động đó và mang lại những đóng góp thiết thực cho cả sinh viên và giảng viên.
6.2. Tổng quan tài liệu công trình nghiên cứu liên quan Schmidt (1990), The role of consciousness in second language learning: Đưa ra “Giả thuyết Nhận diện” (Noticing Hypothesis). Tác giả khẳng định người học không thể tiếp thu kiến thức ngữ pháp nếu không có sự chú ý có ý thức (noticing) vào các hình thái ngôn ngữ đó và xác định yếu tố nhận thức là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi kiến thức từ “đầu vào” thành “kiến thức được tiếp nhận”.
Fotos (1993), Consciousness-raising and noticing through focus on form: So sánh dạy ngữ pháp truyền thống với các nhiệm vụ nâng cao nhận thức (CR tasks). Kết quả cho thấy các hoạt động này giúp sinh viên tự khám phá quy tắc và ghi nhớ sâu sắc tương đương hoặc hơn việc nghe giảng thụ động. Chứng minh tính khả thi của việc thay thế bài giảng lý thuyết bằng các hoạt động trải nghiệm giúp người học tự nhận diện quy tắc.
Abdul Karim et al. (2024), Error analysis in French simple sentence writing among the students: Phân tích các lỗi sai hệ thống (hòa hợp giống/số, chia động từ, trật tự từ) trong việc viết câu đơn tiếng Pháp của sinh viên mới bắt đầu. Qua nghiên cứu, tác giả chỉ ra khoảng cách giữa việc thuộc lòng quy tắc ngữ pháp và khả năng vận dụng chúng để tạo lập câu văn đúng trong tiếng Pháp (FLE).
→ Nghiên cứu này nhằm kiểm chứng tính hiệu quả của phương pháp nâng cao
nhận thức ngữ pháp vốn thường áp dụng trong tiếng Anh đối với một ngôn ngữ giàu hình thái và phức tạp như tiếng Pháp. Qua đó, đề tài cung cấp giải pháp thực tiễn giúp sinh viên năm nhất (QH2025) làm chủ kỹ năng viết câu chuẩn xác và hình thành tư duy ngôn ngữ chủ động ngay từ giai đoạn nền tảng.
6.3. Ý nghĩa khoa học
Kiểm chứng tính hiệu quả của phương pháp ứng dụng các hoạt động nâng cao nhận thức ngữ pháp trong giảng dạy tiếng Pháp bằng cách chứng minh tác động tích cực của phương pháp trong việc nâng cao độ chính xác khi viết câu theo từ cho sẵn và hình thành tính tự chủ ngôn ngữ của sinh viên năm nhất khoa Pháp (QH2025) trường Đại học Ngoại Ngữ – ĐHQGHN.